1990'lı yıllarda yapılan Birleşmiş
Milletler küresel zirve toplantıları ve konferanslarda, hem gelişmiş
ülkelerin, hem de gelişmekte olan ülkelerin karşı karşıya kaldığı
küresel sosyal, ekonomik ve çevresel sorunlar tartışılıyordu. Bu
toplantıların sonucunda yapılan sözleşmeler ve yayımlanan bildirilerde
yeralan kararlar, 2000 yılının Eylül ayında 191 ülke tarafından
imzalanan Binyıl Bildirgesi'nde toplandı. Binyıl Zirvesi sonrasında,
Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP), belli bir dizi hedef
belirlemek, bunları sayılarla anlatabilmek ve ölçülebilir kriterlere
bağlamak amacıyla, Dünya Bankası, Uluslararası Para Fonu (IMF) ve
Birleşmiş Milletler çatısı altındaki diğer kuruluşlarla birlikte
çalışmaya başladı. Belirlenen bu hedef dizisi, yeni Binyılın
Kalkınma Hedefleri olarak tanımlanıyor. Binyılın Kalkınma
Hedefleri, 8 temel hedefin yanısıra, küresel, bölgesel ve ulusal
düzeylerde ortak bir değerlendirmenin ve anlayışın gelişmesi için
konulan ilgili hedef ve göstergeleri içeriyor. 1990 - 2015 arasındaki
25 yıllık dönemde sayısal hedeflerin çoğunun gerçekleşmesi bekleniyor.
Binyıl Kalkınma Hedefleri, 1990'lı yıllardaki zirve toplantılarında
ve konferanslarında varılan anlaşmalara aykırı hedefler içermediği
gibi, geçmiş toplantılarda alınan kararların çoğunu da dikkate alıyor.
Yeni Binyılın Kalkınma Hedefleri:
1. Mutlak yoksulluk
ve açlık sınırının altında yaşayan kişi sayısının yarıya indirilmesi
2. Dünyada herkesin ilkokulu tamamlaması
3. Cinsiyet eşitliğinin öne çıkarılması
4. Beş yaş altındaki çocuk ölümlerinin üçte iki oranında
azaltılması
5. Gebelik ve doğum esnasındaki anne ölüm oranlarının dörtte
üç oranında azaltılması
6. HIV/AIDS, sıtma ve tüberküloz gibi diğer salgın hastalıkların
yayılmasının önlenmesi
7. Çevresel sürdürülebilirliğin sağlanması
8. Yardım, ticaret ve borç yükünün azaltılmasıyla ilgili
hedefleri içeren bir kalkınma için küresel ortaklığın geliştirilmesi
Binyıl Kalkınma Hedefleri'ne ulaşılmasına yönelik çalışmaların izlenmesi ve rapor edilmesi, temel kalkınma hedefleri konusundaki siyasi kararlılığın canlanmasına, ulusal kalkınma hakkındaki görüşmelerde belli önceliklere önem verilmesine ve Binyıl Kalkınma Hedeflerinin ulusal ve bölgesel kalkınma stratejileri kapsamına alınmasına katkı sağlayan önemli bir süreç... Ülke ilerlemesinin düzenli olarak gözden geçirilmesi, küresel bildirgeler ve anlaşmalarla ilgili zorunlulukların yerine getirilmesinde vazgeçilmez bir unsur... Binyıl Kalkınma Hedeflerinin başarılı bir şekilde yerine getirilmesi için, her ülkenin kendi koşullarına göre yaklaşımlar belirlenmesi gerekiyor.
Türkiye'de Durum
Türkiye 'de, Binyıl Kalkınma
Hedefleri raporunun hazırlanmasına 2003 yılının Haziran ayında başlandı.
Bu raporda, bütün amaçlar ve hedefler Türkiye açısından değerlendirildi
ve tüm bu hedeflerle amaçların diğer hedeflerle bağlantısı vurgulandı.
Raporda hedeflerin tanımları, bunları ölçme yöntemleri ve veri kaynakları
belirtildi; şimdiki durum anlatıldı; eldeki bilgilere ve verilere
dayanarak yakın gelecekte olması beklenen gelişmeler planlandı;
eksiklik olan alanlar araştırıldı ve gelecekle ilgili beklentilerin
altı çizildi.
Bir sonraki Binyıl Kalkınma Hedefleri Raporu, yoksulluk, cinsiyetler arası eşitsizlik, çevre ve eğitimle ilgili konularda elde edilen istatistikler doğrultusunda eşitsizlikleri saptamak ve bunların üzerine gitmek için Birleşmiş Milletler ve hükümet ortaklarıyla birlikte çalışan BM Kalkınma Programı'nın hedefleri savunmasında ve siyasi tavsiyeler vermesinde kilit rol oynayacak.
Türkiye, Binyıl Kalkınma Hedeflerinde gösterilen hedeflerden bir çoğunu gerçekleştirme yolunda... Türkiye'de, cinsiyetler arası eşitsizliğin giderilmesi ve çocuk ölüm oranlarının azaltılması yönünde halihazırda ilerlemeler kaydedildi. İkinci Hedef ( Herkesin ilkokulu tamamlanması), Altıncı Hedef (HIV/AIDS, sıtma ve tüberküloz gibi hastalıklarla mücadele) ve Sekizinci Hedef (kalkınma için ortaklıklar kurulması) gibi diğer bazı hedefler de önemli adımlar atıldı. Ancak tüm bu olumlu girişimlere rağmen, Türkiye'nin 2015' e kadar, sağlık ve eğitim alanlarındakiler başta olmak üzere, Binyıl Kalkınma Hedefleri'nden bazılarını gerçekleştirmesi çok zor görünüyor. Örneğin, Türkiye, özellikle cinsiyetler ve coğrafi bölgeler açısından yapısal eşitsizlik konularında büyük zorluklarla ve yapısal engellerle karşı karşıya... Sonuç olarak, Birinci Hedef (açlık ve yoksulluk sınırında olanların sayısının azaltılması), Üçüncü Hedef (Cinsiyetler arası eşitsizliğin giderilmesi), Dördüncü Hedef (Çocuk ölüm oranını azaltılması) ve Beşinci Hedef (Anne ölüm oranının azaltılması) gibi bazı hedeflerin gerçekleşmesinde birtakım sorunlar yaşanıyor. Türkiye, Binyıl Kalkınma Hedeflerini başarılı bir şekilde yerine getirebilmek için, kız çocuklarının eğitimi ve sağlık gibi belli alanlardaki kalkınma çalışmalarını dört kat arttırmak durumunda...
|
