Yerel Gündem 21’in (YG21) “Yerel Projelere Destek Programı”* çerçevesinde, tarihi bir Orta Anadolu kasabası olan

Mustafapaşa’da uygulanan ve yerel yönetimin, çalışma gruplarının ve Kent Meclisi’nin katılımıyla gerçekleştirilen kültürel rehabilitasyon projesi, geçtiğimiz günlerde tamamlandı. Ancak, “daha yapılacak çok iş var”, diyor projenin temel taşlarından Süreyya Aytaş. “Sadece Mustafapaşa’nın mimari yapısını eski haline dönüştürmek için değil, kültürel mirasını korumak için de eylem planımıza uygun olarak çalışmaya devam edeceğiz.”

Proje, yerel halkta ve gençler arasında kültürel mirasın korunması bilincinin artırılmasını, konunun demokratik platformlarda tartışılabilmesini ve koruma ve restorasyonun önündeki engellerin ortadan kaldırılmasını amaçlıyor. Projenin ilk aşaması, koruma ve restorasyon teknikleri üzerine eğitim seminerleri düzenlemeye odaklandı.

Mustafapaşa YG21 Genel Sekreteri ve Mustafapaşa Belediyesi Halkla İlişkiler Müdürü Süreyya Aytaş ile Belediye’nin YG21 ile ortaklığı ve “Yerel Halkta Koruma Bilincinin Geliştirilmesi Projesi” hakkında konuştuk:

Süreyya Aytaş: Mustafapaşa, Türkiye’nin merkezinde olmasına rağmen az tanınan, yerel halk tarafından ise Kapadokya’nın “uyuyan güzel”i olarak bilinen bir kasaba. Uzun tarihi boyunca, ardında birçok mimari zenginlik bırakan çeşitli uygarlıklara ev sahipliği yapmış. Şu an kasabada, koruma altında olan 100’den fazla konak var. Ancak, eski haline kavuşturulması gereken birçok bina, yapı ve anıt da bulunuyor. Mustafapaşa’nın tarihi, doğal ve kültürel mirası korunmaya muhtaç; yoksa “güzellerimiz” yakında yok olacak, bunun hepimiz farkındayız. Yerel halk bu yapıları kendi başlarına koruyabilecek maddi güce sahip değil. Kasabanın mirasını korumak için bir planımız olduğu için şanslıyız; fakat, bu yeterli değil; mükemmel bir sonucu garanti etmiyor. Daha ayrıntılı planlar uygulamamız gerekiyor.

Yeni Ufuklar: “Yerel Halkta Koruma Bilincinin Geliştirilmesi Projesi”nin uygulanmasında zorluklarla karşılaştınız mı? Mustafapaşa halkını ikna etmek zor muydu?

SA: Hem de hiç! Aksine, böyle bir restorasyon projesini isteyen yerel halktı. Kent Konseyi, Kadın ve Gençlik Konseyleri ve yerel yöneticiler, herkes projenin yürüdüğünü görmek istiyordu. Proje masraflarının 2000 Amerikan dolarlık kısmı Mustafapaşa’nın yerel yönetimi tarafından karşılandı. Ana sponsor ise, 17,925 dolarlık desteğiyle, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı’ydı.

YU: Proje hangi aşamada?

SA: Proje resmen Aralık 2005’te başladı ve 12 Nisan 2006’da sona erdi. Ancak, bu sadece bir hazırlık projesiydi. Projenin sürdürülebilir olması için Kültür ve Turizm Bakanlığı’na, 20 adet konakta nasıl bir restorasyon çalışması yürüteceğimize dair bir proje teklifi sunduk. Bu 20 konak restore edildikten sonra halka açılacak. Mustafapaşa halkı birinci projeden çok şey öğrendi; restorasyon projesi sırasında aynı hataları bir daha yapmazlar. Artık insanlarımız bu konuda çok hassas ve dikkatli. Halkımızın kendini bu projeye ne kadar adamış olduğuna ben bizzat şahidim.

YU: Sırada ne var?

SA: Daha önce de söylediğim gibi, proje şu anda resmen tamamlanmış durumda. Öte yandan, daha yapılacak çok iş var. Mustafapaşa’nın mirasını korumak üzere ileriye doğru çok büyük bir adım attık. Proje başlamadan önce insanlar bu konuda kötümserdi, ama şimdi bakış açısı iyimserleşti. Çevremizi geliştirmek için gerçekten de bir şeyler yapabileceğimizi fark ettik. Proje bize yeni ufuklar açtı. Bu sebeple, Mustafapaşa’nın sadece mimari değil, kültürel mirasını da korumak için eylem planımıza uygun olarak çalışmaya devam edeceğiz.

YU: Mustafapaşa Belediyesi olarak YG21 Programı’ndan başka alanlarda nasıl yararlandınız? Türkiye'de, programdan sizin kadar yararlanmayan diğer belediyelere neler önerirsiniz?

SA: YG21 Programı’na 2001 yılında dahil olmamızla birlikte, öncelikle bize önerilen, kasabanın durum raporunun ve eylem planının hazırlanmasıydı. Bunun üzerine, Mustafapaşa Belediyesi ve Kent Konseyi çalışma grupları ortaklaşa çalışarak, kasabanın tüm envanterinin yer aldığı bir mevcut durum raporu ve eylem planı hazırladı. Bu rapor bizim kılavuzumuz oldu. Diğer tüm kentlerin de böyle bir raporu hazırlamaları gerektiğini düşünüyorum. Ayrıca YG21 tarafından Kadın Meclisi, Gençlik Meclisi ve Kent Konseyi’nden seçilen birer kişiye verilen proje eğitimleri sayesinde kasabanın sorunlarına yönelik projeler hazırlamaya başladık. YG21’in hedefleri doğrultusunda kasaba kadınlarının sosyal hayata katılımı sağlandı ve özellikle turistik tesislerde olmak üzere belli iş yerlerinde çalışmaya başladılar. Şu anda kasabamızda işsiz kadın oranı çok düşük. Benim için YG21’in Mustafapaşa’daki başarısı, kadınları evlerinden çıkarıp sosyal hayata katması ve kendini ifade eden, kendi sorunun çözen kadın profilini oluşturması oldu.

Başka konularda da eğitim çalışmalarımız sürüyor. Örneğin, kasaba gençleri arasında ortak çalışma ve ortak karar alma bilincini oluşturmaya çalışıyoruz. Kent Konseyi ve diğer çalışma gruplarımız ile birlikte kasabada özellikle yönetişim konusunda ilerleme kaydettik; halkın yönetime katılmasını sağladık. Kasaba ile ilgili kararların öncelikle Kent Konseyi’nde tartışılarak karar bağlanmasını ve daha sonra Belediye Meclisi’ne gitmesini sağladık. Kapadokya’da başlatılan yerel kalkınma projesini Mustafapaşa’da da gerçekleştirerek kasabada özel bir vakıf üniversitesinin açılması için Kent Konseyi ve Belediye Meclisi ile ortak çalıştık ve okulun açılmasına yardımcı olduk. Açılan üniversitenin amacı, Kapadokya ve Mustafapaşa’daki ara eleman açığını kapatmak, yöreye özgü iş eğitimleriyle bölgedeki işsizliği azaltmak ve göçü engellemek. Kapadokya Meslek Yüksekokulu’muz beş bölümüyle 2005-2006 eğitim-öğretim yılında eğitime başladı. Okulda, normal eğitimin yanısıra, kasaba halkına da eğitim veriliyor ve onların sosyal ve kültürel tüm etkinliklerden yararlanmaları sağlanıyor.

YG21 kasaba ve kasaba halkı üzerinde olumlu bir etkisi olduğunu rahatlıkla söyleyebilirim. Bu etkinin sürdürülebilir olması için başta tüm kasaba halkı, Belediye Başkanı ve ben elimizden gelen bütün çalışmaları yapıyoruz. Daha iyi yaşanabilir bir Mustafapaşa için biz bunları yaptık ve diğer tüm kentlerin de bu oluşumun içinde yer almak için gayret göstermeleri gerekir. Şunu da belirtmek isterim ki, YG21 bizim için yol gösterici oldu; ancak bütün başarılanlar Mustafapaşa halkının gayretleriyle mümkün olmuştur. Bizim tek katkımız, bu gayretleri biraraya toplamak, bunları harekete geçirmek oldu.

Yerel Gündem 21 programı hakkında daha fazla bilgi için:
www.la21turkey.net veya http://www.undp.org.tr/undp/_Bulletin_Archive/2006/03/eng/lar.htm#loc_agend

Yerel Projelere Destek Programı, Yerel Gündem 21’in başlattığı bir küçük destek programıdır. Programın ilk aşamasında 8, ikinci aşamasında 16 proje desteklenmeye uygun bulundu. İlk gruptaki 8 proje, Mayıs 2005’te onaylandı ve Ağustos 2005’te uygulanmaya başladı. İkinci gruptaki 16 proje ise 2006’nın başında uygulanmaya başladı.