|
UNDP ile Türkiye Bankalar Birliği’nin
17 Mart 2006’da İstanbul’da
düzenledikleri
bir günlük panelde ‘Ticari
Bankalar ve Mikrofinans’ konulu araştırmanın
sonuçları tartışıldı.
Panelde, Türk bankalarına uygulanması uygun
görülen mikrofinans modelleri
ve araştırmanın aşağıdaki
ana bulguları görüşüldü:
• Türk ticari bankaları,
kriz sonrası piyasa şartlarının
yarattığı artan rekabet
baskısına tepki olarak
portföylerini çeşitlendirmek
amacıyla, Küçük
ve Orta Ölçekli İşletmelere
(KOBİ) yönelmeye başladılar.
Hatta bazı bankalar, mikro-işletmeler
olarak tanımlanan KOBİ’lerin
alt pazarlarını da keşfetmeye
başlıyor.
• Halen bankalar, karlı buldukları KOBİ pazarından
daha çok yararlanma gayreti içinde.
Araştırma sonuçları,
bankaların KOBİ pazarı doygunluğa
eriştikten veya tüketildikten
sonra, ve rekabet koşulları kar
marjlarını önemli ölçüde
azaltınca, mikrofinans pazarına
girme çabasını göstereceklerini
ortaya koyuyor.
• Ancak, araştırmada yapılan
görüşmelerden edinilen
izlenime göre, bazı yardımcı politikalar
ve tedbirlerle bu sürecin hızlandırılması mümkün.
Mikrofinans hizmetlerine uygulanan vergi
teşvikleri ve küçük
krediler için tasarlanan hibe
programları, beklenenden daha kısa
dönemde mikrofinansa girme konusunda
bankaları cesaretlendirebilir.
• Araştırma, bazı bankaların
mikro krediler açma kararı vermeden
once, bazı örneklerle mikro
kredi vermenin sürdürülebilirliğini
görme ihtiyacını duyduklarını ortaya
koydu. Bu bulgu, bankaların konu
hakkındaki bilgilerini artırmak
için teknik yardım programlarına
ihtiyaç olduğunu açıkça
gösteriyor.
• Bazı devlet bankalarının
ise, geniş şube ağları ve
uzmanlıkları ile küçük
iş sahiplerine küçük
krediler vermeye gayet uygun olmalarına
rağmen, politik ve idari değişimler
yüzünden ve içinde bulundukları özelleştirme
süreci nedeniyle, mikrofinans gibi
yeni faaliyetleri planlayamadıkları gözlendi.
Türk ticari bankalarının
mikrofinanstaki güçlü yanları ve önlerindeki
fırsatlar:
• Türkiye’de çok
yönlü ve geniş kapsamlı bir
finans sisteminin mevcut oluşu
• Türkiye’deki mikrofinans
uygulamalarındaki yüksek kredi
tahsil oranları
• KOBİ deneyimi kazanan bankaların
sayısındaki artış ve
bazılarının
mikro işletmelere hizmet vermeye
başlamış olmaları
• Artan sayıda bankanın, puanlama
gibi düşük maliyetli değerlendirme
yöntemleri geliştirmesi
• Devlet bonoları satışlarının
artık yeterli ve sürdürülebilir
kazanç getirmemesi yüzünden,
son yıllarda maliyetleri yansıtan
fiyat politikasının geliştirilmesi
• Bankaların klasik teminat
konusunda titiz olmalarına rağmen,
bazı bankaların kredibilitesi
olmayan (non-bankable) müşteriler
için, nakit akışına
dayalı teminat gibi yaratıcı modellere
açık olması
• Çapraz satış fırsatları
• Türkiye'de mikrofinans programlarını başlatmak
için artan finansör yatırımcı ilgisi
• Ekonomik istikrar programlarının
zorunlu kıldığı bütçe
disiplini sayesinde, devlet bankalarının
kooperatiflere sorumsuzca verdikleri
kredilerin azalması, ve bunun sonucunda
kredi kültürünün
iyileştirilmesi ve daha etkin programlar
yapma fırsatının doğması
Türk ticari bankalarının
mikrofinanstaki zayıf yanları ve önlerindeki
zorluklar:
• Hiçbir banka, bankacılık
hizmetlerine erişimi olmayan kesimlere
ulaşmıyor.
• Birçok bankanın finansman
yöntemleri ve organizasyon yapısı ufak ölçekli
işlemleri etkin bir şekilde yapmaya
uygun değil.
• Bankalar, dünya çapında
uygulanan mikrofinans fiyatlandırma modelleri
hakkında yeterli bilgiye sahip değil.
• Sermaye yeterliliği konusu, Basel
II bankacılık sistemi çerçevesinde
bazı endişeler doğurabilir.
Panelde, mikrofinansın ticari bankalar
tarafından başarıyla uygulanmasının
hem bankaların müşteri
portföylerini yükseltip çeşitlendirmesine,
hem de mikrofinans pazarının
gelişmesine ve Türkiye’deki
ciddi gelir farklılıklarının
azaltılmasına ciddi katkıda
bulunacağı görüşüne
varıldı. 2001 yılı verilerine
göre milli gelirden en fazla pay
alan kesim %46 paya sahip iken, en düşük
paya sahip grubun payı %6’da
kalıyor. Dolayısıyla bankacılık
hizmetlerine erişimi olmayan kesime
bu hizmetlerin, gelirlerini yükseltecek
ve bir ekonomik aktivite gerçekleştirebilecek şekilde
sunulması, gelir dengesizliklerinin
azaltılmasında ciddi rol oynayacak.
Mikrofinansla ilgili daha fazla bilgi için:
www.mikrofinansturkiye.org
|
