|
Projenin adı: Kadının Güçlendirilmesinde Yenilikler: Türkiye'nin Güneydoğu Anadolu Bölgesindeki kadınlar için gerçekleştirilebilir bir model
Bütçesi: 907.360 Amerikan Doları
Süresi: Mart 2008-Mart 2011
Mevcut durum:
Türkiye’nin bir Orta Gelirli Ülke (OGÜ) olarak gösterdiği dikkate değer ekonomik büyümeye rağmen, kadınlara ilişkin temel gelişme göstergeleri benzer OGÜ'lerin oldukça arkasında kalıyor ve yeni AB üyesi devletlerin daha da gerisinde. Özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerindeki kadınların durumu, kendi insan haklarından tam olarak yararlanmalarının önünde ciddi bir engel oluşturuyor. Kadın haklarını koruyan yasal çerçevede reform yapılmasına karşın, bu reformlar ya tam olarak uygulanmıyor ya da özellikle ülkenin doğu ve güneydoğusundaki kadınların günlük yaşamlarıyla ilintili değil.
Türkiye'ye ilişkin 2004 Ulusal İnsani Gelişme Raporu’na göre, Güneydoğu Anadolu'daki iller (bölgenin batı bölgesinde yer alan Gaziantep ve Kilis dışında) insani gelişme açısından en alttaki 20 il arasında bulunuyor. Aynı raporda ayrıca Diyarbakır, Batman, Mardin, Siirt, Gaziantep ve Kilis'in cinsiyete dayalı insani gelişim sıralamalarının, kendi insani gelişim göstergelerinden de kötü olduğu belirtiliyor.
Güneydoğu Anadolu Bölgesinde kadınların ücretli işgücüne katılımı, Türkiye'nin AB üye ülkelerine ve diğer orta gelirli ülkelere göre zaten çok düşük olan % 19.9 oranı ile karşılaştırıldığında, % 3.72 gibi kaygı verici bir düzeyde bulunuyor. Tarımsal işgücü büyük ölçüde kadınlardan oluşuyor. Bölgenin ekonomisi, ne kadınlar ne de erkekler için istihdam fırsatları yaratacak kadar hızlı büyümüyor.
Son olarak Güneydoğu Anadolu Bölgesi, kadınların gelişimine ilişkin fırsatları daha da kısıtlayan bir dizi piyasa bütünleştirme sorunlarından etkileniyor. Bunlar arasında bölgenin adının sosyal gerginlik gibi olumsuz olay ve gelişmelerle birlikte anılması da bulunuyor. UNDP'nin şu anda ekonomik sektörlerde yapmakta olduğu çalışmalar, bölge imajının olumlu çağrışımlar yaratacak şekilde dönüştürülmesi gerektiğine işaret ediyor.
UNDP’nin misyonu:
UNDP, Türk Hükümeti ile uzun soluklu bir ortaklık içinde çalışmalarını yürütüyor. Hükümet, bölgenin ekonomik kalkınmasını destekleyecek bir proje oluşturmak amacıyla 1989’da Güneydoğu Anadolu Projesi’ni (GAP) geliştirdi. Proje, bölgede tarımı desteklemek için barajlar ve sulama kanalları inşa etmeyi içeren bir sulama ve enerji üretimi projesidir.
UNDP Türkiye, 1996’dan beri bu iddialı projede GAP Bölge Kalkınma İdaresi ile ortaklık içinde çalışıyor. Amacı, direkt olarak bölge insanını hedefleyerek ve sosyo-ekonomik kalkınmalarına odaklanarak GAP projesini desteklemektir ki, bu hedef başlangıçta GAP projesi kapsamında değildi.
Bu proje, yenilikçi üretim-pazarlama stratejileri ve yeni imaj oluşturma yoluyla Güneydoğu Anadolu’da kadınların sosyal ve ekonomik yaşamını güçlendirmeyi amaçlıyor. Bunun, kurumsal kapasitelerin güçlendirilmesine, kadınların iş gücü piyasasına katılımına, Güneydoğu Anadolu’nun markalaştırılmasına ve yeni satış ve pazarlama fırsatlarının yaratılmasına önem veren çok boyutlu bir yaklaşımla gerçekleştirilmesi hedefleniyor.
UNDP bunu nasıl yapıyor?
Proje, Birleşmiş Milletler, UNDP ve ulusal ve uluslararası sivil toplum tarafından gerçekleştirilen politika analizlerinin yanı sıra yerel düzeydeki program deneyimlerinden de yararlanarak oluşturulan bir kadının güçlendirilmesi girişimi ve kurumsal kapasite oluşturma çalışmasıdır.
Uygulama stratejisinin dayanak noktası, kadınların gelir elde etme amacıyla ortaklık yapmaları ve ağ oluşturma kapasitesi kazanmaları hedefiyle kurumsal kapasitelerinin geliştirilmesi ve kadının güçlendirilmesidir. Bu, kadınlar tarafından kadınlar için yürütülen üretim atölyelerine finansal ve teknik yardım desteği verilerek yapılacaktır. Finansal destek, kadınlar tarafından yönetilen atölyelerin ulusal ve yerel pazarlara ürün üretebilmeleri için küçük makine ve malzeme sağlanması şekilde verilecektir. Teknik destek ise, bu ürünlerin pazarlanabilirliğini artırmak için geliştirilecek tasarım unsurlarına odaklanacaktır. Atölyelerin kurumsallaşması genellikle kooperatif biçiminde olmaktadır. Kooperatifler ayrıca, kendi iç yönetişim yapılarını güçlendirmek üzere teknik destek alacaklardır.
Projenin, bölge halkı ve insan çeşitlilikleri, kadınların kendi kültürel ve manevi değerlerini küresel bilgi ve ticari pazarlarla birleştirme çabaları gibi güçlü bölgesel özelliklerin vurgulanacağı bir markalaşma etkisi de olacaktır. Kadın atölyelerinden çıkan ürünler, güneydoğu kadınlarının yaratıcılığını moda tasarımcılarıyla ve onların İstanbul ve Türkiye’nin başka yerlerindeki çalışmalarıyla buluşturacak bir görünürlük programı ile birlikte pazarlanacaktır.
UNDP’nin GAP İdaresi ile yürüttüğü önceki programlardan ve çözümsel çalışmalardan çıkarılan dersler gösteriyor ki, Güneydoğu Anadolu'da kadın girişimciliğinin ulusal politikalar vasıtasıyla güçlendirilmesi gerekiyor. Kadınların istihdamı konusundaki ulusal politikalar, kendi işyerini kurmak da dahil olmak üzere, kadınları ücretli istihdam olanaklarının dışında tutan yapısal sorunların (sosyo-ekonomik engeller, eğitim eksikliği, ticari deneyimin olmaması, finansmandan ve öteki üretim araçlarından yararlanma konusunda eşitsizlik, vs.) üstesinden gelmelidir (Özar, GAP Bölgesinde Kadın Girişimciliği, UNDP).
Ortaklarımız kimler?
Proje, İsveç Uluslararası Kalkınma İşbirliği Ajansı'nın (Sida) finansal desteği ve UNDP Türkiye’nin teknik yardımıyla, GAP Bölge Kalkınma İdaresi tarafından yürütülecektir.
GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı (www.gap.gov.tr)
Sida (http://www.sida.org/sida/jsp/sida.jsp?d=121&language=en_US)
Türkiye projeden nasıl yararlanıyor?
Bu proje kadınların gerek sosyal, gerekse ekonomik yaşamda güçlendirilmesine yönelik bütünleştirilmiş bir yaklaşım oluşturacaktır.
Proje, kadınların yaratıcılık ve üretkenlikleriyle bölge hakkındaki toplum kanaatini yeniden oluşturmaları sayesinde, güneydoğunun imajının iyileştirilmesine yardımcı olacaktır. Bu sıfatla proje, Türk Hükümeti’nin Mayıs 2008’de açıkladığı GAP Eylem Planı (www.gap.gov.tr) ve UNDP tarafından desteklenen Güneydoğu Anadolu bölgesel rekabetçilik gündemini de destekler niteliktedir.
|